Menu Content/Inhalt
Rodzaje umów praca PDF Drukuj Email

Poniższe informacje nie wyczerpują w pełni poruszanych tematów i nie uwzględniają szczególnych przypadków; są przeznaczone dla osób dopiero wchodzących na rynek pracy, których wiedza na temat Prawa Pracy, ubezpieczeń społecznych i podatków jest nikła.

Każdy rodzaj wykonywanej pracy wymaga uregulowania w postaci odpowiedniej umowy. Najczęściej spotykane w praktyce, to:

Jakie są ich plusy i minusy i czym się różnią między sobą?

Zazwyczaj najkorzystniejszą z punktu widzenia osoby podejmującej pracę jest oczywiście umowa o pracę, i to zawarta na czas nieokreślony. Umowa o pracę, w odróżnieniu od dwóch pozostałych umów, gwarantuje prawo do płatnego urlopu i zwolnienia lekarskiego, a okres przepracowany w oparciu o nią wlicza się do stażu zawodowego. Ponadto, każda umowa o pracę jest zawierana w oparciu o Kodeks Pracy, tak więc wszelkie spory pomiędzy stronami rozstrzyga sąd pracy, co jest dużo bardziej korzystne dla pracownika (aczkolwiek nie dla pracodawcy). Zawarcie umowy o pracę na czas nieokreślony dodatkowo daje prawo do tzw. okresu wypowiedzenia umowy przez każdą ze stron, który wynosi od 2 tygodni aż do trzech miesięcy (jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej trzy lata), i w tym wypadku takie wypowiedzenie musi zostać uzasadnione przez pracodawcę. Z punktu widzenia pracodawcy umowa o pracę na czas nieokreślony, w większości przypadków, jest umową najmniej korzystną, ze względu na trudności z jej rozwiązaniem.
 
    Dlatego pracodawcy o wiele częściej, jeśli tylko jest to możliwe preferują umowy cywilnoprawne, zawierane na gruncie Kodeksu Cywilnego, czyli wspomniane już powyżej : umowa – zlecenie i umowa o dzieło. Teoretycznie, umowy cywilnoprawne dają dużo większą samodzielność zleceniobiorcy/wykonawcy, czyli osób wykonujących dzieło lub zlecenie. W praktyce, co jest oczywiście niezgodne z prawem, często niosą cechy umowy o pracę. Czy w sytuacji, kiedy ewidentnie prawo jest łamane przez pracodawcę warto swoich praw dochodzić w sądzie?
Jeżeli jesteś studentem, lub świeżo upieczonym absolwentem z bardzo małym doświadczeniem zawodowym – nie warto, ponieważ:
  1. Zdobywasz cenne doświadczenie zawodowe, poznajesz specyfikę relacji pracowniczych, poznajesz siebie w nowej sytuacji, co w przyszłości będzie tylko procentowało
  2. Jeżeli się sprawdzisz zawsze istnieje szansa, że prędzej lub później może zostać Ci zaproponowana umowa o pracę.
  3. Jeżeli następny pracodawca się dowie (zawsze istnieje takie prawdopodobieństwo), że poprzedniemu robisz sprawę w sądzie, to raczej nie zagrzejesz u niego miejsca na dłużej. No chyba, że jako pracownik jesteś wyjątkowo cenny i drugiego takiego ze świecą szukać….
Natomiast jeżeli wykonujesz pracę u danego pracodawcy już przez bardzo długi okres czasu, faktycznie wykonując obowiązki w takim zakresie jak osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, i już nie masz statusu studenta, to warto porozmawiać z pracodawcą na temat zmiany umowy, na umowę o pracę. Dobrze przy tym, wykazać się wyczuciem i rozeznać sytuację, z jakich powodów nie zawarto z Tobą do tej pory „normalnej” umowy o pracę – z wyrachowania, tudzież niewiedzy Twojego pracodawcy, co do zasad Twojego zatrudnienia, a może kłopotów finansowych firmy dla której pracujesz? Być może warto jeszcze poczekać, jeżeli pracodawca zapewni Cię o rychłym podpisaniu umowy o pracę – naciskaj na podanie konkretnej daty. A jeżeli nie wyrazi takiej woli, a Tobie na tym bardzo zależy, zacznij szukać nowego pracodawcy, i po podpisaniu z nim umowy, (nie wcześniej!) podziękuj pierwszemu za „możliwość zdobycia cennego doświadczenia….., itd., itp.”. Staraj się rozstać w dobrej atmosferze (nigdy nie wiadomo, czy los nie sprawi, że kiedyś spotkacie się ponownie w innych okolicznościach).